Foto: Crnogorsko kulturno prosvjetno društvo "Princeza Ksenija"
U Crnogorskom kulturno prosvjetnom društvu “Princeza Ksenija” iz Lovćenca – jedinom koje okuplja crnogorsku zajednicu u maloiđoškoj opštini – smatraju da ih lokalna samouprava diskriminiše poslednjih pet godina kada je u pitanju dodela budžetsih sredstva namenjenih udruženjima građana.
Zbog toga su se obratili i Povereniku za zaštitu ravnopravnosti, a odgovor na njihovu pritužbu, koji je pristigao krajem septembra prošle, 2025. godine, potvrdio je njihove sumnje: diskriminacija postoji.
Naime, od 2010. godine, od kad je crnogorski jezik – pored srpskog i mađarskog – uveden u službenu upotrebu u Opštini Mali Iđoš, iz opštinskog budžeta se putem konkursa za podršku u realizaciji redovnih delatnosti iz oblasti kulture sufinansiraju dva mađarska kulturno-umetnička društva, jedan srpski i jedan crnogorski tj. CPKD “Princeza Ksenija”.
Pritom, dodaju, visina dodeljenih sredstava nikada nije bila izjednačena za sve, ali su do pre pet godina i tako odobrena sredstva i potpisani ugovori “bar bili poštovani”, kažu za Magločistač iz CKPD “Princeza Ksenija”.
Vremenom je, međutim, razlika u visini opredeljenih sredstava bila povećana, i to na štetu crnogorskog društva, tvrde dalje iz CKPD “Princeza Ksenija”, pa je tako 2024. mađarskim društvima bilo dodeljeno po 2.1 milion dinara, srpskom 1.6 miliona, a crnogorskom – 500.000 dinara, od kojih nije uplaćeno čak 245.000. Istovremeno, drugim društvima su izvršene uplate do 95 odsto namenjenih sredstava.
Takva praksa je nastavljena, ističu, i 2025. godine, pa je na račun društva “leglo” samo 100.000 dinara od odobrenih 600.000. Zbog toga su Opštini Mali Iđoš bili upućivani dopisi, molbe, žalbe, ali odgovori nikad nisu dobijeni.
“Više puta su predstavnici udruženja, ali i građani i roditelji, odlazili u Opštinu i razgovarali sa predsednikom. On ih je uveravao da će biti uplaćeno kada bude novaca. Za društva mađarske i srpke zajednice je bilo novca, za crnogorsko nije”, ističu u CKPD “Princeza Ksenija”.
Zbog svega navedenog, delatnici ovog društva obraćali su se ranije republičkom Ministarstvu kulture, kao i resornom Ministarstvu za ljudska i manjinska prava, ali odgovora takođe – nije bilo.
Jedina instanca u sistemu zaštite manjinskih prava koja jeste odgovorila na njihove sumnje u postojanje diskriminatorske prakse od strane Opštine Mali Iđoš u ovom slučaju – a po osnovu nacionalne, kulturne, jezičke i političke pripadnosti – bila je instanca Poverenika za zaštitu ravnopravnosti, kom su se obratili u oktobru 2025. godine.
Poverenik je, nakon analize slučaja, doneo mišljenje da je Opština Mali Iđoš kroz postupak dodele i isplate sredstava iz budžeta za projekte u oblasti kulture za 2024. i 2025. godinu stavila u nepovoljniji položaj CKPD “Princeza Ksenija” na osnovu nacionalne pripadnosti članova udruženja, čime je povredila odredbe Zakona o zabrani diskrimancije.
Kako se navodi u dostavljenom odgovoru, Opštini Mali Iđoš je na osnovu tog mišljenja data preporuka da otkloni posledice diskriminatornog postupanja prema CKPD “Princeza Ksenija” – da isplati sredstva opredeljena za ovo društvo na osnovu zaključenih ugovora, da na isti način postupa prema CKPD “Princeza Ksenija” kao što postupa i prema drugim udruženjima, te da se u buduće u okviru svojih aktivnosti pridržava propisa o zabrani diskriminacije.
“Zadovoljni smo odgovorom Poverenika. Verujemo da može biti od pomoći u pravnoj zaštiti koju želimo da pokrenemo”, ocenjuju iz CKPD “Princeza Ksenija”, tim pre što do danas sredstva koja im pripadaju – još uvek nisu uplaćena:
“Opština nije izvršila uplatu odobrenih sredstava iz potpisanih ugovora sa CKPD za 2024. i 2025. godinu u ukupnom iznosu od 745.000,00 dinara, dok su kulturnim društvima srpske i mađarske zajednice sredstva redovno uplaćivana”.
Sledstveno, zbog takvog razvoja događaja, sada se dovodi u pitanje dalji rad društva koje je – oslanjajući se na potpisane ugovore i uveravanja iz Opštine da će tim ugovorima opredeljena sredstva biti uplaćena – realizovalo veći deo planiranih aktivnosti, ali nije u mogućnosti da reguliše proistekle finansijske obaveze.
“Sa pojedinim projektima konkurišemo na konkursima Ministarstva dijaspore Crne Gore, koje sufinansira određene projekte. U teškim i izazovnim vremenima za crnogorsku kulturu u Srbiji, opstajemo uz pomoć donatora iz naše zajednice i uz veliki entuzijazam ljudi uključenih u rad društva”, naglašavaju iz CKPD “Princeza Ksenija”.
Ovo društvo je, ističu, već devet godina organizator Pokrajinske smotre recitatora na crnogorskom jeziku učenika osnovnih i srednjih škola iz Vojvodine.
Dalje, u sklopu društva su aktivni i dečiji folklorni ansambl, likovna radionica, dramsko-recitatorski studio i izdavačka delatnost, a sa decom rade isključivo prosvetni radnici iz crnogorske zajednice.
Društvo je i dugogodišnji organizator međunarodne likovne kolonije „Lovćenački koloriti” koja okuplja akademske umetnike iz zemlje i regiona.
Sve navedene redovne delatnosti, Crnogorsko kulturno prosvjetno društvo “Princeza Ksenija” svrstavaju u red najaktivnijih kulturnih organizacija crnogorske zajednice u Srbiji, a jedinu sa fokusom na rad sa decom školskog uzrasta, u cilju očuvanja i prezentovanja crnogorske tradicionalne i savremene kulture.
Komentari odražavaju stavove njihovih autora, ne nužno i stavove redakcije portala Magločistač. Na našem sajtu biće objavljeni svi pristigli komentari, osim komentara koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede ili nisu u vezi sa temom članka koji se komentariše. Govor mržnje je definisan Zakonom o javnom informisanju i medijima, koji u članu 86. kaže: „Idejama, mišljenjem, odnosno informacijama, koje se objavljuju u medijima ne sme se podsticati diskriminacija, mržnja ili nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja nekoj rasi, veri, naciji, polu, zbog njihove seksualne opredeljenosti, rodnog identiteta ili drugog ličnog svojstva bez obzira na to da li je objavljivanjem učinjeno krivično delo”. Pre nego što budu objavljeni, komentari moraju biti odobreni od strane naših moderatora, pa vas molimo za malo strpljenja.